Op uitnodiging van prof. dr. Senada Koljenović, diensthoofd pathologie UZA, was SmakSmak te gast bij haar op 23 juli 2025. We werden er warm ontvangen door de professor en haar medewerkers. Na een hartelijk, oriënterend gesprek en een verhelderende presentatie, kregen we een boeiende rondleiding in de labo’s van de dienst.
Pathologie of ziekteleer is de studie van het ontstaan en het verloop van ziekten, en staat centraal in de geneeskunde. Alles start met het stellen van de diagnose en dit bepaalt de behandeling en de opvolging die achteraf nodig is.
Prof. dr. Koljenović zet zich in voor het optimaliseren van de behandeling van hoofd-halskankers, waaronder mondkankers. Samen met haar onderzoeksteam werkt zij aan innovatieve diagnostiek en behandelingsmethoden.
Het team bestaat uit prof. Karen Zwaenepoel, PhD-student Omid Elahi, dhr. Sebastiaan Van der Auwera en mevr. Nancy Neegers. Daarnaast werken zij nauw samen met collega’s uit de hoofd-halschirurgie, waaronder dr. Steven Mariën, dr. Michel Bila, dr. Callum Faris, dr. Gilles Van Haesendonck en dr. Wouter De Vos. Ook de collegae natuurkundigen leveren een belangrijke bijdrage aan het onderzoek, met name dr. ir. Gerwin Puppels, dr. ir. Tom Bakker Schut, dr. ir. Rosa Mara Soares en dr. ir. Elke Van De Casteele.
Professor Koljenović publiceert regelmatig de vooruitgang van haar onderzoek en presenteert de resultaten op vermaarde internationale congressen. Een week voor ons bezoek werd ze nog op het congres van de International Academy of Oral Oncology (IAOO) onderscheiden voor haar waardevolle en continue bijdrage. Het IAOO is een internationale gemeenschap van mondkankerspecialisten die tweejaarlijks een wereldcongres organiseert met meer dan 1.100 aanwezigen uit ruim 50 landen.
Voor haar komst naar het UZA werkte de professor ruim 10 jaar aan een Europees en Nederlands onderzoek in het Erasmus MC te Rotterdam. Sinds oktober 2021 is ze diensthoofd-patholoog in het UZA waar ze o.a. werkt aan een onderzoek ter Verbetering van mondkankerchirurgie door intra-operatieve beoordeling van resectiemarges. Voor dit translationeel onderzoeksproject kende Kom op Tegen Kanker het team van Prof. dr. Koljenović een toelage toe. Translationeel onderzoek vertaalt veelbelovende laboratoriumresultaten naar praktische toepassingen voor de patiënt.
Dit project omvat de nauwe samenwerking tussen chirurgen en pathologen, nog tijdens de operatie. De patholoog controleert samen met de NKO- en/of MKA-chirurg de resectiemarge tijdens de operatieve ingreep. Het volledige kankergezwel moet met minstens 5 mm gezonde weefsels er omheen worden verwijderd om terugkeer van de ziekte tegen te gaan en de overlevingskansen van de patiënt te verhogen.
Door enerzijds de tumor volledig te verwijderen en anderzijds zoveel mogelijk gezond weefsel te sparen, worden de tijdelijke of permanente gevolgen/schade voor de patiënt zo beperkt als mogelijk gehouden. De evaluatie van de resectieranden nog tijdens de operatie biedt de zekerheid of de tumor in zijn geheel werd verwijderd. Een eventuele tweede operatie wordt zo vermeden en de noodzaak tot postoperatieve radiotherapie wordt beperkt.
Het UZA is momenteel een van de weinige ziekenhuizen in een brede, internationale omgeving waar IOMA oftewel Intra-Operative Margin Assesment wordt toegepast. (IOMA: het beoordelen van de 5mm marge tijdens de operatieve ingreep). Door toepassing van IOMA is het aantal adequate resectiemarges sterk verbeterd. In het UZA ligt dit momenteel op ongeveer 80 procent. Wereldwijd is dit amper 15 tot 25 procent.
Deze zogenaamde Specimen Driven IOMA werd in 2021 door het UZA Hoofd-Hals team ingevoerd op initiatief van prof. Koljenović en is ook aanbevolen in de gerenommeerde AJCC Cancer Staging Manual, de bijbel voor voor kankerdiagnoses en -behandelingen. (AJCC: American Joint Committee on Cancer)
Professor Koljenović en haar team hebben talrijke publicaties in internationaal gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften.
De afdeling pathologie in het UZA is uiterst geavanceerd: ze beschikt al sedert 2019 over digitale pathologie als eerste ziekenhuis in de wijde omgeving. Naast het beoordelen onder de microscoop worden alle weefsels tegenwoordig gedigitaliseerd waardoor de patholoog in staat is om snel een diagnose te kunnen stellen, zelfs op afstand.
